Menu

Menu

Trang nhất » Tin Tức » Giáo Hội Hoàn Vũ

Câu Chuyện Đức Thánh Cha Kể Để Giải Thích Tại Sao Ngài Nhận Tên PHANXICÔ

Thứ năm - 21/03/2013 17:15
“Nhiều người không biết tại sao Giám Mục Rôma lại muốn được gọi là Phanxicô”.
Đức Giáo Hoàng Phanxico I

Đức Giáo Hoàng Phanxico I

Trong cuộc gặp gỡ đầu tiên với giới truyền thông, Đức Thánh Cha đã giải thích nguyên do và ý nghĩa danh hiệu Phanxicô ngài đã chọn.

Nhiều người không biết tại sao Giám Mục Rôma lại muốn được gọi là Phanxicô”.

Từ đầu ngài đã có vẻ thích dùng danh xưng “Giám Mục Rôma”. Những nghi thức lâu đời của “Giáo Triều Rôma” làm cho Đức Thánh Cha thành “Giáo Hoàng” (ông vua của Đạo) trên ngai cao với tất cả các nghi thức mang tính cung đình : các Hồng Y, Giám Mục khi tiếp kiến Đức Giáo Hoàng cũng phải quỳ gối… Ngay khi ra mắt trên bao lơn ĐềnThánh Phêrô, ngài đã nhắc điều căn bản của thần học về vai trò của giám mục Rôma, người kế vị thánh Phêrô và là “chủ tọa trong đức ái” các giáo phận trong Hội Thánh toàn cầu. Công Đồng Vatican II đã khẳng định lại vai trò của Giám Mục trong mỗi giáo phận, và tính “Đồng Đoàn Giám Mục” (collegialitas) nhưng việc thực thi đến nay vẫn còn nhiều điều phải làm. Đức Thánh Cha có vẻ hé cho thấy ngài sẽ tiếp tục tìm lại tương quan đúng hơn giữa giám mục Rôma, người chủ tọa, với các giám mục, của các giáo phận trong Hội Thánh hoàn vũ cũng như tính đồng đoàn của các giám mục.

 Ngay phần mở đầu bài nói chuyện, ngài đã nhấn mạnh: “Chúa Kitô mới là trung tâm của Hội Thánh chứ không phải người kế vị thánh Phêrô… Chúa Kitô mới là trung tâm, là điểm quy chiếu nền tảng, là trái tim của Hội Thánh”.

Để trả lời thắc mắc về danh hiệu Phanxicô, ngài không giải thích trực tiếp, nhưng kể lại hồi niệm về những khoảnh khắc cuối cùng trong cuộc bầu cử, về chính khoảnh khắc cái tên Phanxicô nảy sinh trong lòng ngài.

“Trong cuộc bầu cử, người ngồi bên cạnh tôi là Đức Hồng Y Claudio Hummes, “một người bạn lớn, một người bạn lớn” (1) , khi tình hình đã trở nên hơi nguy hiểm, ngài khích lệ tôi. Rồi khi số phiếu đã lên tới hai phần ba, tràng pháo tay thường lệ vì đã bàu được Giáo Hoàng nổi lên, Đức Hồng Y ôm lấy tôi, hôn tôi và nói: “Đừng quên người nghèo”. Và hai chữ người nghèo, người nghèo đã nhập cuộc ở đây. Rồi bỗng nhiên sự liên hệ tới người nghèo làm tôi nghĩ tới thánh Phanxicô At-xi-di. Rồi tôi nghĩ tới chiến tranh, trong khi việc kiểm phiếu tiếp tục cho tới hết các phiếu. Và Phanxicô là người của hòa bình. Và như thế cái tên đã đi vào lòng tôi: Phanxicô At-xi-di. Đối với tôi, ngài là người của khó nghèo, người của hòa bình, người yêu mến và giữ gìn thọ tạo; ngày nay chúng ta cũng đang có mối tương quan không tốt lắm với thọ tạo phải không? Ngài là người đã cho chúng ta cái tinh thần của hòa bình, người khó nghèo… Ôi, tôi mong muốn biết bao có được một Hội Thánh nghèo và vì người nghèo…

Sau đó mấy vị khác đã khôi hài: “Nhưng ngài phải lấy tên là Adriano, vì Adriano  VI là người cải cách, cần phải cải cách…” Một vị khác nói với tôi: “Không, không, tên ngài phải là Clementê XV: như thế ngài trả thù Clêmentê XIV là người đã bãi bỏ Dòng Tên”. Đó là những câu khôi hài.

Trước hết chúng ta nhận thấy ngài rất thanh thản, lúc thấy mình đã được bầu làm giám mục Rôma, làm Giáo Hoàng,  ngài vẫn thản nhiên thả hồn theo lời nhắc nhớ của người bạn thân tín: “Đừng quên người nghèo”. (2)

Tại sao lúc ấy Hồng Y Claudio Hummes lại nhắc có một câu đó thôi? Nhìn thóang tiểu sử của Đức Giáo Hoàng và bối cảnh của châu Mỹ Latinh cũng như mối quan tâm của cả Hội Thánh ở Mỹ Latinh, cho chúng ta hiểu được rằng Đức Hồng Y Hummes nhắc lại cả mối quan tâm chung của các giám mục Mỹ Latinh và cả quá trình phục vụ người nghèo của Đức Hồng Y Bergoglio.

Câu nói này không chỉ nối kết ngài với quá khứ của ngài hay với mối quan tâm nổi bật của Giáo Hội Mỹ Latinh. Nó nối kết ngài thẳng với thánh Phêrô và thánh Phaolô. Thánh Phaolô kể về cuộc gặp gỡ giữa ngài với ba vị: Giacôbê, Kêpha (Phêrô) và thánh Gioan tại Giêrusalem:

Vậy khi nhận ra ân huệ Thiên Chúa đã ban cho tôi, các ông Giacôbê, Kêpha và Gioan, những người được coi là cột trụ, đã bắt tay tôi và ông Banaba để tỏ dấu hiệp thông; chúng tôi thì lo cho dân ngọai, còn các vị ấy thì lo cho những người được cắt bì. Chỉ có điều này là chúng tôiphải nhớ đến những người túng thiếu, điều mà tôi vẫn gắng làm” (Gl 2,9-10).

Thực ra thì từ thời Cựu Ước Thiên Chúa đã truyền cho dân của Giao Ước Xi-nai phải quan tâm tới người nghèo và ban nhiều điều luật để bảo vệ người nghèo, bảo vệ tài sản của người nghèo và dạy người ta biết chia sẻ cho người nghèo, tiêu biểu là bà góa con côi và kẻ ngụ cư.

Cộng đòan Hội Thánh của Giao Ước Mới thời ban đầu hiệp một lòng một ý trong đức tin và lòng mến, nên để mọi sự làm của chung, phân phát theo nhu cầu. Sư phát triển nhanh chóng của cộng đoàn và sự thành lập các cộng đoàn khắp nơi đã dẫn tới hình thức chia sẻ giữa các cộng đoàn như chúng ta thấy trong sách Công Vụ Tông Đồ và trong các thư của thánh Phaolô Tông Đồ: bao nhiêu cuộc quyên góp để giúp cộng đoàn Giêrusalem bị đói kém (x. I Cor 9,1-15; CVTĐ 11,27-30)

Trong giây phút mà số phiếu đã cho thấy ngài thành Giáo Hoàng rồi, ngài vẫn ung dung tự tại, thả hồn theo hai chữ “người nghèo”, liên tưởng tới “người nghèo thành At-xi-di”, thánh Phanxicô. Tràng pháo tay nổi lên cũng không cắt đứt luồng tư tưởng Trong lúc cuộc kiểm phiếu tiếp tục thì ngài nghĩ tới chiến tranh. Phanxicô, người nghèo và người của hòa bình. “Cái tên Phanxicô đã đi vào lòng tôi”! Thật là tuyệt vời. Kiểm chưa hết phiếu thì ngài đã chọn xong danh hiệu.

Sự tự do thanh thản trong tâm hồn của ngài thật tuyệt vời, được bầu làm Giáo Hoàng mà vẫn cứ thản nhiên. Nhưng cũng có thể nói người nghèo cuốn hút ngài đến nỗi trong giây phút cực kỳ trang trọng như thế mà lòng trí ngài cũng chỉ nghĩ về người nghèo.

Tràng pháo tay thì ngài nói là “thường lệ”, “thông thường” vì đã bàu được Giáo Hoàng, đã xong nhiệm vụ, chứ không phải vì cá nhân ngài đắc cử. Tư tưởng ngài tiếp tục nối kếtPhanxicô –  người nghèo – hòa bình -  thọ tạo. Và cái tên Phanxicô đã chiếm ngự lòng ngài.

Các phóng viên bên ngoài dự đóan xem ngài sẽ lấy danh hiệu nào, để dựa vào đó mà dự đóan đường lối, chương trình hành động của ngài.

Bây giờ thì rõ rồi đó, khỏi phải đóan mò nữa: Phanxicô, người nghèo, hòa bình, bảo tồn thọ tạo. Và ngài nhắc khéo: “chúng ta đang có mối quan hệ không tốt lắm với thọ tạo phải không?”

Rồi ngài thốt lên nỗi lòng về Hội Thánh: “Ôi, tôi mong ước biết bao có được một Hội Thánh nghèo và vì người nghèo”. Diễn tả chương trình hành động của mình bằng cách nói lên một ước mong. Thật là khiêm tốn và cũng thật là mãnh liệt: chương trình hành động thóat ra tự đáy lòng chứ không phải từ cái đầu tính tóan. Lời này gợi cho tôi nhớ lời Chúa Giêsu: “Thày đã mang lửa đến thế gian và không ước mong gì hơn là thấy lửa ấy bừng lên” (Lc 12,49).

Vâng, thưa Đức Thánh Cha, Hội Thánh cũng mong đợi như thế từ hai mươi thế kỷ, từ khi Đức Giêsu Kitô công bố: “Phúc cho anh em là những người nghèo, vì Nước Trời là của anh em” (Lc 6,20). Đức Thánh Cha cứ dẫn đường, chúng con sẽ theo hết lòng, và bằng cả hai tay hai chân… 

Đàng Sau Những Câu Nói Đùa Đề Nghị Danh Hiệu Cho Giáo Hoàng 

Trước hết, sự kiện có những câu nói đùa trong giây phút trang trọng mang tính lịch sử ấy, bộc lộ trước hết là bầu không khí trong phòng họp, ngài đã có thái độ đơn sơ, giản dị thế nào khi công bố danh hiệu của mình vừa chọn để đi vào lịch sử, khiến các vị Hồng Y có thể nói đùa được với ngài, mà lại nói đùa về chính cái danh hiệu của ngài.

Hai danh hiệu được ngài kể lại là Adrianô và Clêmentê XV.

Adrianô VI (9-1-1522  -  14-9-1523) là vị Giáo Hoàng cải cách, đắc cử khi ngài đang ở Tây Ban Nha, không có mặt tại Rôma. Vị Hồng Y đùa đề nghị cái tên này như biểu tượng tỏ ra là ngài muốn cải cách. Câu nói đùa này để lộ ra một bí mật: trong các buổi thảo luận, các Hồng Y đã nói nhiều về cải cách, và có lẽ chính Đức Hồng Y Bergoglio cũng đã nói nhiều về cải cách, nên mới có câu nói đùa hóm hỉnh, xúi chọn cái tên để mọi người thấy lập trường cải cách của mình.

Nhưng ngài đã có một biểu tượng cải cách khác: Phanxicô, người nghèo thành At-xi-di mới thật là người cải cách, người cách mạng và đúng là nghèo, nghèo đến nỗi không có cả cái tên là cách mạng, là cải cách. Cái nghèo của “người nghèo thành At-xi-di” là cuộc cải cách để trở lại đúng con đường của “người nghèo làng Nazareth”: sinh ra không có chỗ để sinh, sống lang thang trên đường, chết bên lề đường, không có chỗ gối đầu, chết treo thập giá, trần truồng trước mắt mọi người; chết rồi cũng không có được một chỗ để chôn, phải nằm nhờ trong mộ của một người khác… “Một Giáo Hội nghèo và vì người nghèo” như Phanxicô, để thật sự là môn đệ của Đức Giêsu Nazareth.

Câu nói đùa về cái tên Clêmêntê XV, với cái ý trả thù Giáo Hoàng Clêmentê XIV, (15-8-1769  -  22-9-1774)  người đã ký lệnh giải thể Dòng Tên ngày 16-8-1773, hiển nhiên là đùa trên căn cước Dòng Tên của ngài. Nói đùa ấy mà!

Nhưng ngài đã xuất trình căn cước Dòng Tên ngay khi xuất hiện trên bao lơn Đền Thánh Phêrô: không mặc đầy đủ phẩm phục trang trọng như các vị Giáo Hòang trước, và cũng chẳng theo nghi thức nào, ngay sau lời chào là xin cầu nguyện cho Đức Giám mục nghỉ hưu của Rôma, Beneđictô XVI. Rồi cúi đầu xin mọi người cầu nguyện cho ngài trước khi ngài ban phép lành đầu tiên cho thành Rôma và cho tòan thế giới.

Bài giảng đầu tiên cũng lại xuất trình căn cước Dòng Tên: Đức Kitô chịu đóng đinh, đối nghịch với thế gian, với Xa-tan. Đó là bài linh thao Hai Cờ Hiệu. Chúa Giêsu sai các môn đệ đi rao giảng, căn dặn họ dùng ba phương thế: khó nghèo, ước ao chịu sỉ nhục cùng bị khinh chê, và lòng khiêm nhường để phá ba xiềng xích của Xa-tan: giàu sang, danh vọng và kiêu ngạo. Cầu xin ơn được nhận vào với Chúa Giêsu, dưới cờ thánh giá.

Chính chương trình ba điểm: người nghèo, hòa bình, bảo vệ môi sinh cũng là chương trình hành động của Dòng Tên do Tổng Hội 35 (2008) xác định: hòa giải con người với Thiên Chúa, với nhau và với thọ tạo; thăng tiến công bình. Và cái thái độ thanh thản, sẵn sàng ngay cả khi nghe tên mình đắc cử làm Giáo Hoàng, cũng thể hiện tinh thần của người Dòng Tên: sẵn sàng để được sai đi bất cứ nơi nào, làm bất cứ nhiệm vụ gì vì lợi ích của Chúa Kitô và Hội Thánh… Với ngài thì sẵn sàng … kể cả làm Giáo Hoàng!

Và mới nhất, trong buổi đọc kinh “Angelus” đầu tiên, chính ngài lại nói đùa về Đại Học Grêgoriana khi kể chuyện bà già 80 xin xưng tội… sau khi nghe bà trả lời thật thông thái, “Tôi định hỏi : “Bà có học ở đại học Gregoriana không vậy?” Chỉ có một người Dòng Tên mới có thể nói đùa trước bàn dân thiên hạ về một đại học ở Rôma đã được vị tiền nhiệm lâu đời của ngài giao cho Dòng Tên ngay từ thời thánh Inhaxiô.

 

L.m. Nguyễn Công Đoan, S.J.

 

(1)khó dịch cho hết ý nghĩa của chữ “lớn” ở đây: người bạn rất thân, rất đáng tin cậy, có thể chia sẻ, soi sáng, làm cố vấn cho tôi.

(2) Khi cha Adolfo Nicolás đắc cử làm Bề Trên Cả Dòng Tên thì cũng có một anh em nói với ngài: “Đừng quên người nghèo”. Ngài cũng nhắc lại chuyện này trong bài giảng đầu tiên.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
CÁC ĐỨC GIÁM MỤC
GIÁO PHẬN HƯNG HÓA